شاخص های ارزیابی یک پروبیوتیک

مشابه سایرفرآورده های بیولوژیک با پایه میکروبی، در انتخاب سویه میکروبی برای انواع پروبیوتیک ها نیز باید  شاخص هایی بشرح زیر مد نظر قرار گیرند:

  • سویه میکروبی باید تا مدتی در دستگاه گوارش زنده باقی بماند. قابلیت باکتری­ها برای اتصال به سطوح مخاطی در این مورد از اهمیت زیادی برخوردار است. میزان رشد باکتریایی و کاربرد مؤثر و کارآمد مواد غذایی موجود نیز از ویژگی­های مهم در استقرار میکروب­ها می باشد.
  • سویه میکروبی باید برای عوامل بیماری­زای موجود در دستگاه گوارش به عنوان یک ماده مهارکننده عمل نموده و ترشح مواد ایمنی زا میزبان را تحریک، تا مقاومت حیوان در برابر ابتلا به عفونت روده­ای افزایش یابد.
  • میکروب باید از طریق ساخت مواد مغذی ضروری در تغذیه حیوان میزبان تاثیر گذار تا از این طریق مواد مغذی سهل­تر در دسترس میزبان قرار گرفته و یا اینکه موجب بهبود هضم مواد غذایی گردد.
  • سویه میکروبی برای کشت گسترده­تر در شرایط صنعتی مناسب و در برابر شرایط نگهداری قبل از فروش و مصرف نیز مقاوم باشد.
  • سویه باکتریایی باید فاقد حدت بوده و عاری از مواد متابولیسمی مضر در سلامت حیوان باشد. این جنبه از ساخت پروبیوتیک شاید کمتر مورد توجه قرار گرفته و هنوز هم برخی از انواع جنس لاکتوباسیلوس برای تولید مواد مورد مصرف در حیوانات بی خطر محسوب می­شوندکه از آن جمله می­توان به هیدرولاز نمک­های صفراوی و 3- میتلین دول[1] اشاره نمود.

 

1-4- تقسیم بندی پروبیوتیک­ها

میکروارگانیسم­های زنده­ایی که به صورت اجزاء خوراک مورد استفاده قرار می­گیرند، اصطلاح تغذیه مستقیم میکروب (DFM) استفاده شده، و قارچ­ها، مخمرها و باکتری­ها جزو دسته پروبیوتیک­ها تقسیم بندی می شوند Flint and Graner.,] [2009.

پروبیوتیک­ها از لحاظ نوع سویه­ی میکروبی موثرشان به سه دسته اصلی تقسیم می­شوند: باکتری­ها، قارچ­ها و مخمرها.

پروبیوتیک­های باکتریایی شامل: لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، لاکتوباسیلوس کازیی، استرپتوکوکوس فایسیوم، بیفیدوباکتریوم، باسیلوس سابتیلیس، باسیلوس لیشن فرمیس و غیره هستند. دربرخی از کشور­ها برای متمایز نمودن میکروارگانیسم­های مفید و مضر، لیست گونه­هایی از میگروارگانیسم­های قابل استفاده در صنایع غذایی ارائه شده است ]فتحی، 1384[.

از قارچها و مخمرها هم به عنوان پروبیوتیک از دهه گذشته استفاده شده است. در سال 1989 به جای واژه پروبیوتیک از واژه تغذیه مستقیم میکروبی استفاده می شودکه در آن منبعی از میکروارگانیسم های زنده قابل زیست همانند باکتری ها، قارچها و مخمرها وجود دارد. هر یک از افزودنی های میکروبی فوق از مکانیسم خاصی بر خوردار بوده و اثرات مخصوص به خود را دارند.

افزودنیهای غیر باکتریایی یعنی قارچها و مخمرها  بیشتر در تغذیه گاوهای شیری، پرواری و گوسا‎ له های شیر خوار کاربرد دارند. این مواد بیشتر بر روی تخمیر شکمبه اثر گذاشته و سبب تغییر الگوی آن در جهت استفاده از متابولیت های موجود در شکمبه می شوند. همچنین مخمرها بر ابقاء آهن، روی، مس و پتاسیم اثر مثبتی دارند و در کاهش روزهای بیماری موثر هستند[Cole et al., 1992].

1-4-1-ترکیب و اجزای فرآورده­های پروبیوتیکی

مطالعات اولیه­ای که توسط مچینکف و همکارانش با استفاده از «باسیل بلغاری» انجام گرفت، به طورحتم با ارگانیسم هایی که  دارای شباهت زیاد با لاکتوباسیل های تولیدکننده ماست بودند، صورت گرفته­است. حتی امروز نیز لاکتوباسیل­ها به عنوان متداولترین ارگانیسم­های مورد استفاده در ساخت پروبیوتیک­ها مطرح می­باشند. انتخاب لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس بر مبنای این توجیه بوده که این ارگانیسم در دستگاه گوارش زنده ­مانده؛ و ارگانیسم غالب در روده است. مطالعات بعدی نشان داد که این توجیه صحت نداشته و به همین علت طیف وسیعی از لاکتوباسیل­ها مورد استفاده قرار گرفتند. در فرآورده های پروبیوتیکی موجود باکتری­های ذیل یافت می­شوند: لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، لاکتوباسیلوس بولگاریکوس، تحت گونه دلبروکی، لاکتوباسیلوس فرمنتوم، لاکتوباسیلوس کازئی، لاکتوباسیلوس برویس، لاکتوباسیلوس پلانتاروم، لاکتوباسیلوس روتری، لاکتوباسیل لاکتیس و لاکتوباسیلوس سلوبیوسوس.

1-4-2- پروبیوتیک  پریمالاک[2]

ازجمله پروبیوتیک­های مؤثر در تغذیه طیور می­توان به پریمالاک اشاره کرد که یک پروبیوتیک متشکل از دو سویه زنده از باکتری لاکتوباسیلوس به نام­های اسیروفیلوس کازئی، یک سویه زنده از باکتری استرپتوکوکوس فازئوم و یک سویه زنده از بیفیدو باکتریوم است.[Grims et al.,2008]. از ویژگی­های پری­مالاک، مقاوم بودن به حرارت در هنگام پلت شدن خوراک، افزایش جمعیت باکتری مفید دستگاه گوارش، افزایش تولیدات دام، کاهش مصرف دارو، کاهش اسهال و کاهش میزان تلفات در گله است.  جدول 1-1 باکتری های تشکيل دهنده پريمالاک، جمعیت و  محدوده فعالیت آنها را نشان می دهد.

 

 

جدول 1-1- باکتری­های تشکیل دهنده پریمالاک

ردیف سویه باکتری جمعیت قابل شمارش باکتری محدوده فعالیت HP
1 لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس 7+10*2.5 CFU/g 7-5/5
2 لاکتوباسیلوس کازئی 7+10*5/2 CFU/g 9-4
3 انتروکوکوس فاسیوم 7+10*5/2 CFU/g 9-4
4 بیفیدوباکتریوم ترموفیلوم 7+10*5/2 CFU/g 9-4

 

1-5- ويژگی های پريمالاک:

1)  دارای جمعيت قابل شمارش باکتريايی CFU/g 8+10×1و سازگار با ميکروارگانيسم های مفيد دستگاه گوارش.

2) مقاوم به حرارت در هنگام پلت شدن خوراك (ميزان افت کمتر از 10 درصد)

3) مقاوم به PH سيستم گوارش

4) حفظ اثر بخشی در صورت مخلوط شدن با مکمل های معدنی و انواع کنسانتره

5) مقاوم نسبت به اغلب آنتی بيوتيک های موجود در بازار.

6) قابليت مصرف در مزارع پرورش مرغ مادر هنگام مصرف همزمان با مواد ضد عفونی کننده دان را دارد.

7) قابليت هضم و جذب خوراک را افزايش و رطوبت بستر و دفع آمونياک در محيط سالن پرورش را کاهش می­دهد.

8) فرم محلول در آب پريمالاک قابليت اسپری شدن بر روی جوجه های تازه هچ شده را دارد. این عمل باعث رشد بهتر و بهبود عملکرد سيستم ايمنی می شود. همچنين قابليت اسپری شدن اين محلول در سالن های پرورش نيز وجود دارد.

1-6-مکانیسم عمل پروبیوتیک­ها

ازآنجا که استفاده از میکروارگانیسم­های کشته شده اثرات مثبت پروبیوتیک­ها را نشان نمی­دهد، لذا تأثیر میکروارگانیسم­های زنده حاکی از آن است که این اثرات مربوط به فعالیت میکروارگانیسم­ها در دستگاه گوارش و تحت تأثیر فرآورده­های نهایی آن­ها است. از آنجایی که در چینه­دان طیورکربوهیدرات­های قابل­دسترس، دمای مناسب و رطوبت کافی برای فعالیت میکروب­ها وجود دارد، لذا پروبیوتیک­ها اثرات مثبت خود را در این محل نشان می­دهند[Gillilang et al., 1958]. میکروارگانسیم­هایی که به عنوان پروبیوتیک در خوراک طیور استفاده می­شوند، در چینه­دان تکثیر یافته و سایر قسمت­های دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار میدهند. این میکروارگانیسم­ها برای اعمال اثرات بلند مدت خود باید در دستگاه گوارش استقرار یابند، درغیر این صورت همراه با حرکت غذا در دستگاه گوارش انتقال یافته و از طریق مدفوع دفع می­شوند[Gillilang et al., 1958]. ازآنجایی که این میکروارگانیسم­ها با سالمونلا، کلی­باسیل­ها و سایر باکتری­های خانواده انترباکتریاسه[3] برای استقرار در دستگاه گوارش رقابت می­کنند، بنابراین تجمع آن­ها مانع استقرار باکتری­های مضر شده و از تکثیرشان جلوگیری می­شودکه به این عمل اصطلاحاً حذف رقابتی[4] می­گویند[Spring., 1995]. اولین گزارش در رابطه با حذف رقابتی با پاتوژن­ها تمایل به چسبیدن به مکان­هایی مانند پرزهای روده، سلول­های گابلت و کریپ­های کولون دارند، لذا پروبیوتیک­ها از این امر جلوگیری می­کنند (شکل 1-1)[Chichlowski et al., 2007].

شکل 1-1- نمای شماتیک از پدیده حذف رقابتی

پروبیوتیک ها محیط روده را به دو صورت تغییر می­دهند، تا پاتوژن­ها قادر به ادامه حیات در آن محیط نباشند، شامل:

الف- پروبیوتیک­ها با پاتوژن­ها بر سر مواد مغذی با هم رقابت می­کنند، به این ترتیب مانع دستیابی پاتوژن­ها به انرژی برای رشد و تکثیر در دستگاه گوارش می­شوند[Cumming and Macfarlane., 1997].

ب- پروبیوتیک­ها در دستگاه گوارش، اسیدهای چرب فرار و اسیدهای آلی تولید می­کنند که منجر به کاهش HP روده می­شود. کاهش HP از رشد و زنده مانی پاتوژن­ها مانند ای­کولای و سالمونلا جلوگیری می­کند[Marteu et al., 1997].

مکانیسم دیگری که برای پروبیوتیک­ها تعریف شده یکپارچگی مخاط دستگاه گوارش است. پروبیوتیک­ها ازطریق تحریک سلول­های روده جهت رشد و توسعه و بهبود فعالیت تکثیر سلولی، سبب یکپارچگی مخاط دستگاه گوارش می­شوند [Mitsuoka., 1984].

مکانیسم­های پیشنهادی برای تأثیر عمل یک پروبیوتیک را می­توان به شرح زیر خلاصه نمود:

  1. رقابت برای مواد غذایی: به نظر می­رسد که این امر، عامل مهی در رقابت میکروبی در دستگاه گوارش باشد.
  2. رقابت برای گیرنده­های اتصالی موجود در مخاط دستگاه گوارش، که عاملی در پدیده استقرار محسوب شده و می­تواند در انتخاب سویه­های پروبیوتیکی به طور مطلوبی به کار گرفته شود. اما تأثیر مربوطه می­تواند آنقدر اختصاصی باشد که قادر به توضیح چگونگی تضعیف یک ارگانیسم توسط دیگری نباشد.
  3. تولید مواد ضد باکتریایی
  4. تحریک سیستم ایمنی[افشار مازندران و رجب، 1380].

1-7- تأثیر پروبیوتیک­ها بر دستگاه گوارش طیور

هدف از گنجاندن میکروارگانیسم­هایی که به عنوان پروبیوتیک به جیره افزوده می­شوند، تقویت جمعیت میکروبی آسیب­دیده دستگاه گوارش است. از انواع این گروه میکروارگانیسم­ها می­توان به لاکتوباسیلوس­ها، استروپتوکوکوس­ها، پروبیوباکتریوم­ها، بیفیدوباکتریوم­ها و بعضی از باسیلوس­ها را اشاره نمود[Goodling., 1997].

سالمونلا و کلی باسیل­ها از باکتری­های مضر و آسیب­رسان به دستگاه گوارش هستند،  تقویت میکروب­های مفید دستگاه گوارش بر میکروب­های مضر، باعث افزایش رشد و بهبود ضریب تبدیل غذایی و افزایش ذخیره ازت و کلسیم می­شود. از طرف دیگر این میکروب­ها سبب کاهش کلسترول پلاسما و درنتیجه کاهش کلسترول تخم مرغ می­شوند[Haris., 1998]. مطالعات انجام شده حاکی ازآن است که لاکتوباسیلوس اسیدوقیلوس تنها لاکتوباسیلوس موجود در روده نبوده، بلکه دامنه وسیعی از میکروارگانیسم­های مختلف در دستگاه گوارش حیوان وجود دارند. همچنین اطلاعات موجود حاکی از آن است که حیواناتی که از لحاظ میکروفلور دستگاه گوارش کمبود یا ضعف دارند، می­توانند با مصرف مدفوع حیوانات بالغ و سالم گونه مشابه، مقاومت خود را نسبت به بیماری­ها افزایش دهند. یک مثال آشکار و روشن در این مورد، خوراندن مدفوع­های مرغ­های بالغ به جوجه­های یک روزه­ای بود که در یک محیط کاملا تمیز و عاری از میکروب، تفریخ شده و فرصتی برای به دست آوردن میکروفلورای مفید از مرغ  مادر نداشتند. این جوجه­ها نسبت به تشکیل کلنی­سالمونلا، بسیار حساس و آسیب پذیر بوده اما پس از مصرف ترکیبی از مدفوع­های مرغ­های بالغ­تر و سالم، مقاومت لازم را به دست ­آوردند[فتحی، 1384].

1-8- نقش پروبیوتیک­ها در تحریک سیستم ایمنی طیور

بدن تمام موجودات زنده دارای یک سیستم ویژه برای مقابله با عوامل عفونی و سمی مختلف است. این سیستم از گلبول­های سفید خون و سلول­های بافتی( که از گلبول­های سفید مشتق شده­اند) تشکیل شده­است[عبداللهی، 1380].

برای مقابله با عوامل بیماری زا ممکن است دو روش زیر مورد استفاده قرار گیرد:

  • انهدام عوامل مهاجم از طریق بیگانه خواری یا فاگوسیتوز.
  • تشکیل آنتی­بادی­ها و لنفوسیت­های حساس شده.

یک یا هر دو روش مذکور قادرند عامل مهاجم را از بین ببرند[عبداللهی، 1380]. گلبول­های سفید واحدهای متحرک سیستم ایمنی بدن هستند که بعد از تشکیل، توسط خون به مناطق مختلفی از بدن که باید در آن جا مصرف شوند حمل می­شوند. ارزش واقعی گلبول سفید در این است که قسمت اعظم به نقاط عفونت و التهاب شدید، حمل و از این راه یک سد دفاعی سریع و قوی در برابر هر گونه عامل عفونتی احتمالی ایجاد می­کنند. به طور طبیعی پنج نوع گلبول سفید در خون یافت می­شود که عبارتند از: نوتروفیل­ها[5]، ائوزینوفیل­ها[6]، بازوفیل­ها[7]، مونوسیت­ها[8] و لنفوسیت­ها[9][فتحی، 1384].

در پرندگان لنفوسیت­ها بالاترین میزان گلبول سفید را تشکیل می­دهد[فتحی، 1384]. این سلول­ها به طور مشخص به 2 گروه جداگانه تقسیم می­شوند که عبارتند از:

الف-لنفوسیت­های  T(که مسئول تشکیل لنفوسیت­های فعال بوده و ایمنی سلولی را بوجود می­آورند.).

ب- لنفوسیت­های B (که در تشکیل آنتی­بادی­ها نقش داشته و عامل ایجاد ایمنی هومورال هستند.)

تحقیقات انجام شده نشان داده­است که بعضی از باکتری­های موجود در پروبیوتیک­ها، خصوصاً لاکتوباسیلوس­ها قادرند سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند. این نکته بیانگر آن است که پروبیوتیک­ها علاوه بر ممانعت از بیماری­های روده به صورت بالقوه قادرند در شرایط بروز بیماری حتی در اندام و قسمت­های مختلف بدن که فاصله نسبتاً زیادی با دستگاه گوارش دارند نیز تأثیرگذار باشند [Amesh., 1999].

پروبیوتیک­ها می توانند از دو طریق سیستم ایمنی را تحریک کنند که عبارتند از:

1- تکثیر و توسعه دیواره روده به صورت سلول زنده

2- با آزاد کردن آنتی­ژن­هایی که با جذب میکروارگانیزم­های مرده مستقیماً سیستم ایمنی را تحریک می­نمایند.

 

سیستم ایمنی ممکن است تحت­تأثیر هر دو روش فوق بهبود یابد که این ارتقاء از دو طریق زیر قابل تشخیص است:

  • افزایش فعالیت ماکروفاژی که از طریق افزایش توانایی میکروارگانیسم­های فاگوسیت کننده نمایان می شود.
  • افزایش تولید آنتی­بادی سیستمیک که معمولاً از نوع ایمینوگلوبولین[10] M(IgM) و G(IgG) و اینترفرون­ها[11] هستند[فتحی، 1384].

مشخص شده که سه سویه پروبیوتیک سبب افزایش معنی­داری در تولید ایمونوگلوبولین­های IgA، IgG، IgM سرم خون در جوجه­های گوشتی و تخمگذار شده است[Koenen et al., 2004]. Perdigon و همکاران [1998] نشان دادند باکتری­های تولیدکننده اسید لاکتیک، واکنش ایمنی غیراختصاصی را با افزایش فعالیت ماکروفاژها بهبود می­بخشد. لاکتوباسیلوس کازئی و لاکتوباسیلوس بولکاری، ماکروفاژها را فعال می­کنند. این باکتری ها در موش منجر به فعال شدن فاگوسیتوز می­شوند.

1-9- نقش پروبیوتیک­ها در کاهش کلسترول خون

کلسترول، پیش ساز کلیه ترکیبات استروئیدی ازجمله اسیدهای صفراوی در بدن بوده و از طرف دیگر اسیدهای صفراوی با راندمان بالا از روده جذب و مجدداً از طریق کبد به صفرا ترشح می­شوند، که به آن چرخه روده­ای-کبدی[12] گفته می­شود. مقدار کلسترول سرم یا پلاسما در پرندگان به شدت تحت تأثیر وراثت و جیره غذایی قرار دارد. عواملی نظیر سن، جنس و شرایط محیطی نیز ممکنست در این زمینه مؤثر باشند. ترکیباتی نیز وجود دارند که می­توانند کلسترول خون پرندگان را کاهش دهند. این عوامل شامل کربوهیدرات­های جیره، ویتامین A و برخی از استرول­های گیاهی و تعدادی از داروها هستند [Barnes et al., 1972].

تحقیقات متعددی نشان داده­است که پروبیوتیک­ها می­توانند کلسترول پلاسما را کاهش دهند. علت این کاهش به قدرت لاکتوباسیلوس­ها در تجزیه صفرا مربوط می­شود. جلوگیری از باز جذب اسیدهای صفراوی از روده ممکن است تأثیر بازدارنده اسیدهای صفراوی بر واکنش 7- آلفاهیدروکسیلاسیون را برطرف نموده و درنتیجه تبدیل کلسترول به اسیدهای صفراوی را افزایش دهد که نتیجه آن کاهش کلسترول پلاسما است[Haddadian et al., 1996]. از طرف دیگر میکروفلور روده، خصوصاً لاکتوباسیلوس­ها می­توانند با قطع اتصال گلیسین از اسیدهای صفراوی و انجام واکنش 7- آلفاهیدروکسیلاسیون، اسیدهای صفراوی اولیه یعنی اسید کولیک و اسید کتودزوکسی کولیک را به ترتیب به اسید دزوکسی کولیک و اسید لیتوکولیک که اسیدهای صفراوی ثانویه نامیده می­شوند، تبدیل کنند[Barnes et al., 1972]. اسیدهای صفراوی ثانویه درنتیجه اتصال به سایر مواد قابل جذب به شکل نامحلول تبدیل و درنتیجه بازجذب نشده و از طریق مدفوع دفع می­شوند. به این ترتیب تبدیل کلسترول به اسیدهای صفراوی افزایش یافته و به دنبال آن ضمن دفع، باعث کاهش سطح کلسترول پلاسما و سرم خواهد شد. کاهش کلسترول خون اگرچه به خودی خود اهمیت ندارد اما از آنجایی که تخم مرغ تمام کلسترول خود را از خون گرفته و در تخمدان هیچ کلسترولی ساخته نمی­شود، بنابراین کاهش کلسترول در خون کاهش این ماده را در تخم­مرغ و گوشت به دنبال خواهد داشت[Jine et al., 1998]. با توجه به ارتباط تصلب شرایین[13] در انسان و مقدار کلسترول مصرفی در جیره غذایی، امروزه تمایل به محصولاتی که دارای کلسترول کمتری باشند افزایش یافته­است[فتحی، 1384].

1-10- اشکال و میزان مصرف پروبیوتیک­ها

به­طورکلی میکروب­های خوراکی در اشکال گوناگونی مثل: آردی، خمیری، کپسولی، لقمه­ای و یا مایع به مصرف دام و طیور می­رسند. ولی در مصرف این مواد باید بسیار دقت کرد، چون عواملی ازجمله کلر آب، دمای آب، میزان املاح معدنی موجود در آب و خوراک، وجود آنتی بیوتیک­ها و بعصی از داروها در جیره می­تواند توانایی حیاتی این میکروارگانیسم­ها را تحت تأثیر قرار دهند[افشار مازندران و رجب، 1380]. اغلب از آب پنیر به عنوان حاملی برای پروبیوتیک­های باکتریایی استفاده می­شود. پروبیوتیک­های مخمری به همراه روغن­ها نیز قابل استفاده هستند. همچنین محصولات میکروبی و قارچی به همراه تولیدات جنبی غلات به مصرف می­رسند. بعضی از تولیدات میکروبی به صورت روزانه مصرف شده و دسته دیگر در یک دوره طولانی تر مثل هفته ای یک بار مصرف می­شوند. بر حسب میزان غلظت و تراکم میکروب فعال در واحد وزن پروبیوتیک، میزان آن تعیین می­شود[افشار مازندران و رجب، 1380].

1-11- عوامل مؤثر بر قدرت بقاء میکروارگانیسم­های پروبیوتیک­ها

1-11-1- درجه حرارت

از آنجایی که در فرایند پلت کردن، حرارت یک عامل اساسی است، بنابراین توان تحمل گرمای بسیار بالا توسط میکروارگانیسم­های یک پروبیوتیک بسیار مهم است. درحالت معمولی بیشتر مخمرها، لاکتوباسیلوس­ها، بیفیدوباکتریوم­ها، استرپتوکوکوس­ها توسط گرمای زیاد آسیب جدی می­بینند. درمقابل فرم باسیل باکتری ها مثل باسیلوس سابتیلیس و باسیلولیشن فرمیس در حالت آندوسپور به دمای بالا هنگام پلت­کردن مقاوم­ترند. زمانی­که شرایط برای رشد نامناسب باشد، باسیل­ها به شکل غیرفعال درآمده و در برابر گرما، PH، رطوبت و ضدعفونی کننده­ها مقاوم هستند. از این رو باسیل­ها در بسیاری از مواد غذایی که به صورت پلت مصرف می­شوند، کاربرد بیشتری دارند[افشار مازندران و رجب، 1380].

 

1-11-2- حساسیت به آنتی بیوتیک ها

بعضی از باکتری­های موجود در پروبیوتیک ممکن است به برخی از آنتی­بیوتیک­ها حساس باشند. به عنوان ­مثال باسیل­ها به ویرجینامایسین و لاکتوباسیلوها به اکسی تتراسایکلین و پنی­سلین حساس هستند. به این دلیل زمانی که از پروبیوتیک­ها استفاده می­شود، نباید از آنتی­بیوتیک­های حساسیت­زا برای آن میکروارگانیسم­ها استفاده نمود[افشار مازندران و رجب، 1380].

1-11-3- رطوبت

رطوبت از جمله شرایط حساس برای میکروارگانیسم­های پروبیوتیک محسوب می­شود. عموماً میکروارگانیسم­ها در خارج از بدن موجودات در شرایط خشک بیشتر امکان زنده ماندن دارند، زیرا هنگامی که باکتری­ها با آب واکنش می­دهند قدرت ماندگاری آنها کمتر می­شود[افشار مازندران و رجب، 1380].

1-11-4-اسیدیته محیط

یک محیط اسیدی با PH پایین­تر از 5/4-4، میکروارگانیسم­ها را از بین می­برد. بنابراین میکروارگانیسم­ها یک محیط با PH برابر 7-6 را ترجیح می­دهند. ضمناً پروبیوتیک­ها نباید با عوامل تولید کننده اسید مخلوط شوند[افشار مازندران و رجب، 1380].

1-11-5- تماس با اکسیژن

قرار گرفتن در معرض اكسيژن مي‌تواند زنده ماندن ميكروارگانيسم­ها را تحت تأثير قرار دهد، به طوري كه وجود اكسيژن ماندگاري ميكروارگانیسم­ها را كاهش مي‌دهد [افشار مازندران و رجب، 1380].

1-12- میکروب­های بالقوه کارآمد

نوع میکروب انتخابی برای ساخت یک سویه پروبیوتیکی به ویژگی­های موردنظر محصول تجاری بستگی دارد. موارد قابل­توجه در این ارتباط عبارتند از:(1) گونه حیوانی که پروبیوتیک در آن به مصرف می­رسد؛ و (2) ماهیت موردنظر پروبیوتیک.

 

1-13- باکتری­های اسید لاکتیکی به عنوان پروبیوتیک

در تمامی مطالعات آزمایشی، لاکتوباسیل­ها برای نشان دادن پدیده پروبیوزیس استفاده شده اند. این امر بیشتر زمینه و علت تاریخی دارد؛ چراکه بکارگیری برخی از استرپتوکوک­ها با کاهش رشد همراه بوده­است. مشکل موجود در ارزیابی ارزش پروبیوتیک­ها آن است که آیا اصولاً برای آن­ها تأثیرات سودمندی گزارش شده است یا خیر. پاسخ به این سئوال مستلزم ارایه داده­های آزمایشی لازم و علمی می باشد. کاربرد پروبیوتیک­ها برحسب تأثیرات آن­ها بر شاخص های غذایی یا بهره­وری در طیور گوشتی، تخمگذار و سایر طیور و بر عوامل بالقوه بیماریزای روده ای قابل تقسیم و طبقه­بندی است. در اغلب موارد، گزارشات موجود نشان می­دهد که در درجه اول تأثیرات سودمند قابل مشاهده هستند و به دنبال موارد مربوط به تأثیرات اندک یا فقدان هر گونه تأثیری قرار می­گیرند.

 

1-14-  نگاهی به آینده تولید و مصرف پروبیوتیک ها

پیشرفت­های آینده در ساخت فرآورده­های پروبیوتیکی تاحدی به در دسترس بودن یک فرآورده مؤثر و قابل اعتماد با نتایج مثبت دایمی بستگی دارد. فقط به این ترتیب خواهد بود که هر گونه بهبود در عملکرد را می­توان به تأثیر پروبیوتیک مرتبط دانست. در صورت در دسترس بودن چنین سویه­ای می­تواند دستیابی  به پیشرفت­ها را تضمین نماید.

1-15-پروبیوتیک PG91

با توجه به ضرورت استفاده از تولیدات داخلی و جلوگیری از واردات محصولات، هدف از این مطالعه استفاده از پروبیوتیک PG91 (به عنوان یک پروبیوتیک تولید داخل) و پروبیوتیک پریمالاک (به عنوان یک پروبیوتیک تولید خارج) و مقایسه اثرات آنها بر عملکرد جوجه­های گوشتی می­باشد.

این پروبیوتیک از باکتری­های باکتری بومی Lactobacillus Salivarius (KM 288697) و باکتری(  Bacillus subtilis (NCIM 2479 تشکیل شده است.

باکتری Lactobacillus salivarius (KM 288697) مورد استفاده در این تحقیق از روده مرغ 42 روزه دراستان گیلان جداسازی و با روش مولکولی 16SrRNA مورد شناسایی ودر NCBI (بانک ژن آمریکا) با شماره (KM 288697) ثبت گردید.

1-15-1- ويژگی­های PG91:

1) بومی

2) مقاوم به حرارت در هنگام پلت شدن خوراك

3) مقاوم به HP سيستم گوارش ( جداسازی شده از روده مرغ 42 روزه(

4) قابل مصرف در مرغداریها از طریق دان و آب

5) کاملا محلول در آب

6) بهبود شاخص تولید

7) کاهش بیماریهای گوارشی

8) کاهش تلفات

9) افزایش اشتهای گله

10) کاهش افت لاشه

[1] . Methylindole

[2] . Primalac

[3] . Enterobacteriaceae

[4] . Competitive exclusion

[5] . Neutrophil

[6] . Eosinophil

[7] . Basophil

[8] . Monocyte

[9] . Lymphocyte

[10] . Immunoglobulin

[11] . Interferons

[12] . Entrohepatic circulation

[13] . Artherisciorosis